Czy możesz poprawić każdą ocenę? Statut szkoły to klucz!

Wielu uczniów i rodziców staje przed dylematem: czy uczeń ma prawo poprawić każdą ocenę? To pytanie, które często pojawia się w szkolnych korytarzach i podczas zebrań, rodząc wiele niejasności i frustracji. Jako ekspertka w dziedzinie prawa oświatowego, zależy mi na tym, aby rozwiać wszelkie wątpliwości i przedstawić jasne informacje oparte na obowiązujących przepisach i regulaminach szkolnych. Moją misją jest pomóc Wam zrozumieć Wasze prawa i możliwości w zakresie poprawiania wyników w nauce.

Czy masz prawo poprawić każdą ocenę? Rozwiewamy wątpliwości

Zacznijmy od kluczowego pytania: Czy istnieje przepis, który gwarantuje poprawę?

Mogę od razu powiedzieć, że nie ma jednego, ogólnopolskiego przepisu, który gwarantowałby uczniowi bezwzględne prawo do poprawy każdej oceny bieżącej. To bardzo ważne, aby zrozumieć, że kwestia ta zależy od wewnętrznych regulacji każdej szkoły. Nie znajdziecie takiego zapisu w Ustawie o systemie oświaty czy Prawie oświatowym.

Dlaczego odpowiedź brzmi: "to zależy"? Krótkie wprowadzenie do zasad oceniania w polskiej szkole.

System oceniania w Polsce jest częściowo zdecentralizowany. Oznacza to, że choć istnieją ogólne ramy prawne, wiele szczegółów dotyczących trybu i warunków oceniania zostało pozostawionych do uregulowania na poziomie poszczególnych placówek. I tu właśnie wkracza statut szkoły to on jest dokumentem, który doprecyzowuje te zasady, w tym również te dotyczące poprawiania ocen. Bez znajomości statutu swojej szkoły, trudno będzie Ci skutecznie dochodzić swoich praw.

Fundament prawny i rola statutu szkoły

Ustawa o systemie oświaty: Gdzie szukać podstawowych zapisów?

Rola statutu szkoły: Dlaczego to najważniejszy dokument, który musisz znać?

Statut szkoły jest absolutnie kluczowym dokumentem. To on szczegółowo reguluje zasady poprawiania ocen zarówno tych bieżących (cząstkowych), jak i klasyfikacyjnych (rocznych). Każda szkoła ma obowiązek posiadać taki dokument, a jego zapisy są wiążące dla wszystkich: uczniów, rodziców i nauczycieli. Statut powinien precyzować między innymi:

• Które oceny można poprawiać (np. tylko oceny niedostateczne, czy wszystkie oceny ze sprawdzianów).
• Ile razy uczeń ma prawo poprawić daną ocenę.
• W jakim terminie od otrzymania oceny należy zgłosić chęć poprawy lub do kiedy poprawa musi się odbyć.
• W jakiej formie poprawa ma nastąpić (np. pisemny sprawdzian, odpowiedź ustna, dodatkowe zadanie).
• Jak traktowana jest ocena z poprawy (czy zastępuje poprzednią, czy jest uśredniana o czym szerzej za chwilę).

Dlatego zawsze powtarzam: zapoznajcie się ze statutem swojej szkoły! To Wasz przewodnik po szkolnych zasadach.

Co to jest WSO (Wewnątrzszkolny System Oceniania) i jak wpływa na Twoje oceny?

Wewnątrzszkolny System Oceniania (WSO) to nic innego jak integralna część statutu szkoły. Jest to zbiór szczegółowych zasad dotyczących oceniania, który musi być zgodny z ogólnymi przepisami prawa oświatowego, ale jednocześnie doprecyzowuje lokalne zasady w danej placówce. WSO określa m.in. kryteria oceniania, częstotliwość sprawdzania wiedzy, a także właśnie zasady poprawiania ocen. To WSO jest bezpośrednim źródłem informacji o prawach ucznia do poprawy i o tym, jak te prawa realizować w praktyce. Nauczyciele mają obowiązek zapoznać uczniów i rodziców z WSO na początku każdego roku szkolnego.

Poprawianie ocen w praktyce: zasady w Twojej szkole

Które oceny podlegają poprawie? Sprawdziany, kartkówki, a może odpowiedzi ustne?

Statut szkoły może w różny sposób podchodzić do kwestii rodzajów ocen, które podlegają poprawie. Niektóre placówki mogą ograniczać tę możliwość tylko do sprawdzianów i prac klasowych, a jeszcze inne jedynie do ocen niedostatecznych. Znam szkoły, które pozwalają na poprawę każdej oceny, nawet tej dobrej, by uczeń mógł walczyć o lepszy wynik. Inne są bardziej restrykcyjne i np. wykluczają poprawę kartkówek czy odpowiedzi ustnych. Zawsze należy sprawdzić, co mówi w tej kwestii WSO w Twojej szkole.

Ile masz prób? O liczbie dopuszczalnych poprawek decyduje statut.

Podobnie jak w przypadku rodzaju ocen, statut szkoły określa również liczbę dopuszczalnych prób poprawy danej oceny. Może to być jedna próba, dwie, a czasem nawet więcej choć to rzadkość. Nie ma tutaj ogólnopolskiej zasady, więc to, co jest dozwolone w jednej szkole, może być niemożliwe w innej. Upewnij się, ile razy możesz próbować poprawić swój wynik.

Terminy są kluczowe: Ile masz czasu na poprawę oceny od jej otrzymania?

Terminy to kolejny niezwykle ważny element. Statut szkoły zazwyczaj określa konkretny czas na poprawę np. tydzień, dwa tygodnie, a czasem nawet miesiąc od otrzymania oceny. Przekroczenie tego terminu może niestety skutkować utratą prawa do poprawy, nawet jeśli statut ją gwarantuje. Dlatego, jeśli wiesz, że potrzebujesz poprawić ocenę, nie zwlekaj i działaj szybko, zgodnie z ustalonymi w szkole ramami czasowymi.

Forma ma znaczenie: Jak może wyglądać poprawa w Twojej szkole?

Statut szkoły powinien również precyzować formę poprawy. Najczęściej jest to pisemny sprawdzian, ale może to być także odpowiedź ustna, wykonanie dodatkowego zadania, projektu lub inna forma, która jest adekwatna do sposobu, w jaki wiedza była sprawdzana pierwotnie. Ważne jest, aby forma poprawy była sprawiedliwa i dawała uczniowi realną szansę na wykazanie się nabytymi umiejętnościami i wiedzą.

Ocena bieżąca a klasyfikacyjna: kluczowe różnice

Oceny cząstkowe: Jakie są typowe zasady ich poprawiania w trakcie semestru?

Jak już wspomniałam, zasady poprawy ocen cząstkowych (bieżących), czyli tych, które otrzymujemy w trakcie semestru ze sprawdzianów, kartkówek czy odpowiedzi, są w pełni zależne od statutu szkoły. Praktyki są bardzo zróżnicowane. Niektóre szkoły pozwalają na poprawę tylko ocen niedostatecznych, inne wprowadzają ograniczenia co do liczby poprawek w semestrze lub roku. Zawsze należy pamiętać, że to statut szkoły jest tutaj wyrocznią.

Oceny klasyfikacyjne (roczne): Jak ubiegać się o wyższą notę niż przewidywana?

W przypadku ocen klasyfikacyjnych (rocznych lub semestralnych) sytuacja jest nieco inna. Uczeń ma ustawowe prawo do ubiegania się o wyższą niż przewidywana roczną ocenę klasyfikacyjną. Ta procedura jest odmienna od poprawy ocen bieżących i również jest szczegółowo regulowana przez statut szkoły oraz Prawo oświatowe. Zazwyczaj wymaga złożenia pisemnego wniosku do dyrektora szkoły, a następnie przystąpienia do specjalnego egzaminu sprawdzającego, który ma na celu zweryfikowanie wiedzy ucznia. To ważne, aby nie mylić tego z egzaminem poprawkowym, który dotyczy ocen niedostatecznych.

Procedura odwoławcza: Co zrobić, gdy nie zgadzasz się z ustaloną oceną roczną?

Jeśli nie zgadzasz się z ustaloną roczną oceną klasyfikacyjną, masz prawo do złożenia odwołania. W takiej sytuacji uczeń lub jego rodzice mogą ubiegać się o weryfikację oceny. Procedura ta jest szczegółowo opisana w statucie szkoły oraz w Prawie oświatowym. Zazwyczaj polega na złożeniu wniosku do dyrektora szkoły, który następnie powołuje komisję do przeprowadzenia egzaminu sprawdzającego. To bardzo ważne prawo, które pozwala uczniom dochodzić sprawiedliwości w przypadku, gdy czują się niesprawiedliwie ocenieni.

Najczęstsze problemy i kontrowersje wokół poprawiania ocen

Mit obalony: Czy nauczyciel może wyciągnąć średnią z oceny pierwotnej i poprawionej?

To jeden z najczęściej powtarzanych mitów, który niestety nadal funkcjonuje w wielu szkołach. Chcę to jasno powiedzieć: praktyka uśredniania oceny pierwotnej i poprawionej jest prawnie wątpliwa i nie powinna mieć miejsca! Zgodnie z art. 44b Ustawy o systemie oświaty, ocenianiu podlegają "osiągnięcia edukacyjne ucznia". Jeśli uczeń poprawił ocenę, to nowa, wyższa ocena odzwierciedla jego aktualne osiągnięcia i tylko ona powinna być brana pod uwagę. Liczy się to, co uczeń umie w danym momencie, a nie to, co umiał wcześniej. W mojej ocenie, uśrednianie jest sprzeczne z duchem prawa oświatowego i celem oceniania, jakim jest informowanie o postępach ucznia.

Zgodnie z art. 44b ust. 3 Ustawy o systemie oświaty, ocenianiu podlegają osiągnięcia edukacyjne ucznia. Oznacza to, że po poprawie oceny, to nowa, wyższa nota powinna odzwierciedlać aktualny poziom wiedzy i umiejętności ucznia.

Nauczyciel odmawia poprawy: Kiedy ma do tego prawo, a kiedy łamie zasady?

Jeśli statut szkoły gwarantuje uczniowi prawo do poprawy oceny, to nauczyciel nie ma prawa odmówić jej umożliwienia. Decyzja o poprawie nie jest "dobrą wolą" nauczyciela, lecz jego obowiązkiem wynikającym z regulaminu szkoły. Odmowa jest w takim przypadku łamaniem zasad i powinna zostać zgłoszona dyrekcji szkoły. Oczywiście, nauczyciel ma prawo odmówić poprawy, jeśli statut szkoły jej nie przewiduje lub jeśli uczeń nie spełnia warunków (np. przekroczył termin). Kluczowe jest zawsze sprawdzenie, co na ten temat mówi statut.

Co zrobić, gdy statut szkoły jest niejasny lub jego zapisy są dla Ciebie krzywdzące?

Jeśli statut szkoły jest niejasny, jego zapisy są sprzeczne z prawem oświatowym lub po prostu czujesz, że są dla Ciebie krzywdzące, nie wahaj się działać. W pierwszej kolejności skonsultuj się z wychowawcą, pedagogiem szkolnym lub dyrektorem. Statut powinien być jasny, precyzyjny i dostępny dla każdego. Jeśli zapisy są niesprawiedliwe, można zgłosić to radzie rodziców lub radzie pedagogicznej z propozycją ich zmiany. Pamiętaj, że masz prawo do jasnych i sprawiedliwych zasad.

Nieobecność nauczyciela przed końcem roku: Jakie masz prawa, gdy czas ucieka?

Zdarzają się sytuacje losowe, takie jak długotrwała choroba nauczyciela, która uniemożliwia klasyfikację ucznia lub poprawę ocen przed końcem roku. W takim przypadku uczeń nie może być poszkodowany. Obowiązki związane z klasyfikacją lub umożliwieniem poprawy oceny przejmuje dyrektor szkoły lub wyznaczony przez niego inny nauczyciel. To dyrektor jest odpowiedzialny za zapewnienie ciągłości procesu edukacyjnego i oceniania, a uczeń ma prawo do klasyfikacji i możliwości poprawy, nawet w obliczu nieobecności swojego nauczyciela.

Jak skutecznie korzystać ze swoich praw do poprawy ocen?

Krok 1: Znajdź i przeczytaj statut swojej szkoły gdzie go szukać?

To absolutnie pierwszy i najważniejszy krok! Statut szkoły to Twój przewodnik. Zazwyczaj jest dostępny na stronie internetowej szkoły, w sekretariacie, a także w bibliotece szkolnej. Poświęć czas na jego dokładne przeczytanie, szczególnie części dotyczącej oceniania i Wewnątrzszkolnego Systemu Oceniania. Zrozumienie tych zasad da Ci pewność i argumenty w rozmowach z nauczycielami.

Krok 2: Porozmawiaj z nauczycielem jak przygotować się do rozmowy o poprawie?

Gdy znasz już zasady ze statutu, podejdź do nauczyciela. Przygotuj się do tej rozmowy. Bądź uprzejmy i spokojny, przedstaw swoje argumenty, powołując się na statut. Pokaż, że zależy Ci na nauce i chcesz poprawić swój wynik. Zaproponuj konkretny termin lub formę poprawy, jeśli statut daje taką możliwość. Często otwarta i konstruktywna rozmowa jest kluczem do sukcesu.

• Zapoznaj się z odpowiednimi fragmentami statutu szkoły.
• Bądź uprzejmy i szanuj czas nauczyciela.
• Wyjaśnij, dlaczego chcesz poprawić ocenę i co zrobiłeś, aby nadrobić zaległości.
• Zapytaj o dostępny termin i formę poprawy.

Krok 3: Kiedy warto zaangażować rodziców lub wychowawcę?

Są sytuacje, w których wsparcie rodziców lub wychowawcy jest nieocenione. Warto ich zaangażować, gdy:

• Nauczyciel odmawia poprawy, mimo że statut szkoły ją gwarantuje.
• Statut jest niejasny, a Ty potrzebujesz pomocy w interpretacji jego zapisów.
• Czujesz się niesprawiedliwie potraktowany i potrzebujesz wsparcia w rozmowie z nauczycielem lub dyrekcją.

Rodzice mają prawo do informacji o postępach i trudnościach dziecka, a także do interwencji w jego sprawie. Wychowawca z kolei może pełnić rolę mediatora.

Przeczytaj również: Szkoła w chmurze: Brak lekcji online, ale co jest obowiązkowe?

Pamiętaj: Poprawa oceny to dowód Twoich postępów, a nie porażka.

Chcę, abyście zapamiętali jedno: dążenie do poprawy ocen to nie jest oznaka porażki, ale dowód Waszego zaangażowania, chęci rozwoju i odpowiedzialności. Każda poprawiona ocena świadczy o tym, że podjęliście wysiłek, nauczyliście się czegoś nowego i pokonaliście trudności. To cenna umiejętność, która przyda się Wam w życiu, niezależnie od ścieżki edukacyjnej czy zawodowej. Trzymam za Was kciuki!